Những ngày gần đây, câu chuyện về “tái cấu trúc” Hà Nội đã trở thành đề tài được bàn luận sôi nổi tại các quán nước và trên vỉa hè. Người dân Hà Nội và những ai yêu mến thành phố đều đang hướng đến viễn cảnh tươi sáng cho Hà Nội vào năm 2030, 2045 và 2100. Theo quy hoạch tổng thể vừa được Hội đồng Nhân dân thành phố thông qua, tương lai của Hà Nội sẽ không còn là hình ảnh những con phố chật chội và tắc nghẽn mà thật sự là một đô thị đáng sống và khát khao.
Viễn cảnh Hà Nội trong tương lai
Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm không chỉ là hình mẫu cho sự phát triển trong nhiều thập kỷ tới mà còn là lời hứa về một Hà Nội hiện đại, bản sắc và sáng tạo – trung tâm dẫn dắt sự phát triển kinh tế của quốc gia trong thế kỷ XXI. Một Hà Nội tương lai sẽ là “chùm đô thị hướng tâm”, không còn dồn nén tất cả áp lực vào những lõi như Hoàn Kiếm hay Ba Đình nữa, mà thay vào đó sẽ là 9 cực tăng trưởng vệ tinh, tương tự như những ngôi sao xung quanh mặt trời.
Cá nhân tôi, một người Hà Nội, cảm thấy phấn khởi với tư duy “quay mặt vào sông”, khi mà dòng sông Hồng không còn là vùng ngoại vi bị lãng quên. Sông Hồng sẽ trở thành trục không gian cảnh quan trung tâm của thành phố, là “xương sống” của một Hà Nội xanh và hiện đại.
Hệ thống giao thông hiện đại
Tương lai của Hà Nội sẽ chứng kiến hệ thống giao thông hiện đại với 14 tuyến đường sắt đô thị. Khái niệm về một công dân Hà Nội có thể dễ dàng di chuyển từ các khu vực ngoại thành tới trung tâm trên hệ thống tàu điện ngầm đã không còn xa vời. Bằng việc xây dựng những điểm dừng như ga Hàng Cỏ, người dân có thể thuận tiện di chuyển đến trung tâm tài chính hay sân bay quốc tế trong ngày.
Tuy nhiên, ký ức đau thương về tuyến đường sắt Cát Linh – Hà Đông vẫn còn đó. Với chỉ 13 km đường sắt, chúng ta đã mất tới 14 năm mới hoàn thành, cho thấy cần phải học hỏi từ những thất bại này để không lặp lại trong tương lai.
Quy hoạch và thực tiễn
Mặc dù quy hoạch tích cực, cần nhấn mạnh rằng Hà Nội cũng phải đối diện với những thử thách lớn từ quá khứ. Trong quá khứ, chúng ta từng hăng hái với các dự án như Hòa Lạc hay Xuân Mai, nhưng đến nay chúng vẫn chỉ là những đô thị thiếu sức sống. Rất nhiều tòa nhà đã được xây dựng nhưng lại không có dân cư, dẫn đến tình trạng “thành phố ngủ” mà không thể giải quyết được vấn đề việc làm cho dân cư.
Để thành công, Hà Nội cần tạo ra việc làm tại chỗ, xây dựng bệnh viện và trường học trong khu vực, nếu không, áp lực giao thông sẽ chỉ chuyển mình từ khu trung tâm ra đến các cửa ngõ.
Tầm nhìn bền vững
Bên cạnh quy hoạch tổng thể, Hà Nội cũng cần phải có cuộc cách mạng về năng lực thực thi để đảm bảo rằng tầm nhìn 100 năm không trở thành “bức tranh treo tường” đẹp mà vô thực. Trong các cực phát triển, tôi đặc biệt quan tâm đến “trục sông Hồng”. Đây là cơ hội vàng để Hà Nội lột xác, nhưng cũng cần thận trọng hướng đến sự phát triển xanh và bền vững.
Các thành phố như London và Thượng Hải đã từng trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ bên bờ sông, tuy nhiên, điều đó phải đi đôi với việc bảo vệ quyền lợi cho người dân thu nhập thấp, cố gắng tránh tình trạng các khu vực trở thành bất động sản sang trọng mà người dân không thể tiếp cận.
Văn hóa và bản sắc
Một điểm cần lưu ý trong bản quy hoạch là vị trí của văn hóa. Dù có rất nhiều con số về tăng trưởng kinh tế, diện tích xây dựng hay công nghệ cao, nhưng câu hỏi đặt ra là văn hóa Hà Nội nằm ở đâu trong tất cả những điều này? Chúng ta cần cẩn thận trong quá trình phát triển. Hà Nội không cần phải trở thành bản sao của bất kỳ thành phố nào khác mà cần giữ gìn bản sắc riêng.
Đừng để những khu phố cổ biến thành những trung tâm thương mại hiện đại mà quên đi giá trị văn hóa lịch sử. Một thành phố đáng sống quan trọng hơn một thành phố chỉ đầy tiền bạc nhưng vô hồn.
Bước đi quyết liệt
Chúng ta cần có những hành động quyết liệt từ hôm nay để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho Hà Nội. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là xử lý các dự án treo lâu năm, di chuyển các trường đại học và bệnh viện lớn ra khỏi nội đô cũng như chấm dứt việc các nhà máy gây ô nhiễm trong thành phố.
Khả năng Hà Nội trong 100 năm tới sẽ phần lớn phụ thuộc vào việc chúng ta hôm nay tính toán và đặt viên gạch đầu tiên như thế nào. Tôi vẫn kiên định trong niềm tin và hi vọng vào tương lai, vì Hà Nội chính là nơi trái tim tôi và của hàng triệu người cùng chung nhịp đập.
Tóm lại
Hà Nội trong tương lai cần phải là một thành phố hiện đại, bền vững với bản sắc văn hóa riêng, không chỉ dựa vào những dự án hoành tráng mà còn phải thực hiện các chiến lược rõ ràng để đảm bảo người dân được sống trong một môi trường xanh và đáng sống. Hy vọng rằng 100 năm nữa, thế hệ con cháu sẽ không chỉ nhìn nhận một Hà Nội tươi sáng mà còn tri ân những nỗ lực của thế hệ hôm nay.
