Hà Nội đang tiến một bước lớn trong việc chuẩn bị cho tương lai với đề án quy hoạch thủ đô hướng tới 100 năm tiếp theo. Dự kiến, khu vực hồ Tây và các vùng lân cận sẽ trở thành tâm điểm mới cho cảnh quan đô thị, trong khi nhiều khu phố nội đô sẽ trải qua những thay đổi lớn nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.
Cuộc Cách Mạng Kiến Trúc Cảnh Quan
Đề án quy hoạch lần này không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, cải tạo mà còn hướng tới “tái thiết giá trị” với mục tiêu tạo ra một cuộc cách mạng trong kiến trúc, cảnh quan đô thị và những không gian sống. Các khu vực trong vành đai 1, 2 và 3 của Hà Nội sẽ được tái cấu trúc, chú trọng vào việc bảo tồn các khu vực, công trình có giá trị lịch sử, văn hóa.
Chương trình đưa ra phân khu trung tâm chính trị – hành chính Ba Đình với diện tích khoảng 134,5 ha. Khu vực hồ Gươm và các vùng lân cận dự kiến sẽ được quản lý kiến trúc cảnh quan và bảo tồn, phục dựng các công trình có giá trị như Hoàng thành Thăng Long và Nhà hát Lớn.
Định Hướng Phát Triển Các Khu Vực Chính
Khu Hồ Tây và Sông Hồng
Khu vực hồ Tây và vùng phụ cận, với diện tích khoảng 462 ha không tính hồ Tây, sẽ trở thành một không gian cảnh quan hàng đầu của Hà Nội. Đề xuất bảo tồn các công trình văn hóa, lịch sử, đồng thời tái cấu trúc khu dân cư hiện hữu. Việc này bao gồm nâng cấp hệ thống giao thông và tôn tạo không gian cảnh quan để thu hút du khách.
Khu Phố Cổ và Khu Phố Cũ
Khu phố cổ, rộng khoảng 81 ha, sẽ được bảo tồn và phục dựng nhằm hình thành biểu tượng du lịch mới cho Hà Nội. Dự kiến, nơi đây sẽ khai thác kinh tế vỉa hè, kinh tế đêm và phát triển văn hóa ẩm thực, tạo ra không gian đi bộ và không gian sáng tạo đặc trưng của thành phố.
Khu phố cũ, với diện tích khoảng 200 ha, cũng sẽ được bảo vệ hình thái không gian và kiến trúc đặc trưng của thời kỳ Pháp thuộc, đồng thời đầu tư vào các công trình mới bảo đảm hài hòa với không gian hiện có.
Tái Cấu Trúc Đô Thị Toàn Diện
Thành phố sẽ thực hiện tái cấu trúc đô thị quy mô lớn, giải tỏa một số khu vực theo từng ô phố để quy hoạch lại hệ thống hạ tầng và không gian cảnh quan. Đồng thời, các trung tâm mới sẽ được phát triển dựa trên mô hình giao thông công cộng tích hợp (TOD), ưu tiên phát triển kiến trúc cao tầng.
Các giải pháp cụ thể bao gồm phát triển hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, tái cấu trúc không gian và sử dụng đất, cùng với việc giãn dân nhằm giảm áp lực cho nội đô.
Lộ Trình Giãn Dân và Tái Thiết Đô Thị
Hà Nội đề xuất một lộ trình rõ ràng nhằm giãn dân khỏi khu vực nội đô, bắt đầu từ năm 2026 với kế hoạch di dời khoảng 200.000 người từ khu vực sông Hồng và 200.000 người từ hồ Tây. Theo đó, tổng số người dự kiến di dời trong giai đoạn 2026-2045 là hơn 860.000.
Chủ trương giãn dân này không mới, đã được đề cập từ 20 năm trước trong quy hoạch tổng thể phê duyệt năm 1998 với mục tiêu giảm dân số nội đô lịch sử từ 960.000 xuống 800.000 vào năm 2020. Các chính sách trước đây như đề án di dân phố cổ đã không hoàn thành, cho thấy tính cấp thiết trong việc thực hiện quy hoạch lần này.
Thực Tế Hiện Tại và Tầm Nhìn Tương Lai
Để thực hiện kế hoạch này, thành phố sẽ cần một cơ chế rõ ràng hơn về tái định cư và giải phóng mặt bằng, đồng thời đảm bảo các công trình được xây dựng phải phù hợp với nguyện vọng của người dân và hiện trạng đô thị. Điều này có thể là thách thức lớn, khi đã có nhiều đề án không thực hiện được do thiếu sự đồng bộ, chậm chạp trong quy trình phê duyệt và chuyển giao.
Từ phố cổ cho đến khu vực trung tâm, các khía cạnh như bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế đều cần được xem xét kỹ lưỡng trong quy hoạch. Nhất là việc xây dựng một đô thị bền vững kết hợp giữa hình thức và nội dung, giữa hiện tại và tương lai.
Tóm lại
Đề án quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm mang lại một hướng đi mới cho Hà Nội với hy vọng kiến tạo một thành phố hiện đại, tôn vinh giá trị văn hóa và lịch sử, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong tương lai.
